Σενάριο Εφαρμογής 3: Παραδοσιακή Χειροτεχνία

Η περίπτωση μελέτης της παραδοσιακής αγγειοπλαστικής στοχεύει στην ανάλυση, μοντελοποίηση, αναγνώριση και σημασιολογική ανάλυση της αλληλεπίδρασης των κινήσεων μεταξύ του αγγειοπλάστη και του υλικού του.Συγκεκριμένα,το σύστημα εστιάζει στην ανάλυση της κίνησης των χεριών του αγγειοπλάστη, μέσω της καταγραφής και αναγνώρισης των πιο σημαντικών αλληλεπιδράσεων του με το υπό διαμόρφωση υλικό. Με σκοπό την ανάπτυξη μιας υβριδικής μεθοδολογίας ως προς την αναγνώριση χειρονομιών, θα χρησιμοποιηθούν κάμερες βάθους για την ανίχνευση χειρονομιών και στάσεων, οπτικές κάμερες για τις κινήσεις των δακτύλων και ενσωματωμένοι αισθητήρες για τη μέτρηση των παραμέτρων της κίνησης.Ως εκ τούτου, αυτή η νέα μεθοδολογία, θα ενσωματώσει και τις δύο κινήσεις που εκτελούνται στο διάστημα , γεγονός που συνεπάγεται την κίνηση των χεριών αλλά και χειρονομίες που εκτελούνται σε μια επιφάνεια ή σε αντικείμενα , λαμβάνοντας υπόψη τις κινήσεις των δακτύλων.Το σύστημα θα αναγνωρίζει συνεχώς ολόκληρη την χειρονομιακή πληροφορία του τεχνίτη ,βασιζόμενη στην καταγραφή και τον εντοπισμό των πλέον αποτελεσματικών αλληλεπιδράσεων ανάμεσα σε αυτόν και το υλικό του. Συνοψίζοντας , η μελέτη αυτή έχει σκοπό να " βάλει σε ένα ντουλάπι " τις πιο αποτελεσματικές κινήσεις αυτών που κατέχουν σπάνιες γνώσεις χειροτεχνίας.

Εικόνα 1: Η μελέτη περίπτωσης των παραδοσιακών χειροτεχνημάτων στοχεύει στην ανάλυση, μοντελοποίηση, αναγνώριση και σημασιολογική ανάλυση των χειρονομιακων αλληλεπιδράσεων μεταξύ του τεχνίτη και του υλικού του.

Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία στην κατασκευή κεραμικών είναι αδιαμφισβήτητα ο τροχός κατασκευής κεραμικών. Στην κεραμική, ο τροχός του αγγειοπλάστη είναι μια μηχανή που χρησιμοποιείται στη διαμόρφωση του εσωτερικού γύρου (εσωτερικό) στα κεραμικά. Ο τροχός μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί κατά τη διαδικασία της εφαρμογής καθώς και της διακόσμησης των κεραμικών. Η χρήση του κεραμικού τροχού έγινε ευρέως διαδεδομένη σε όλη τη Γηραιά Ήπειρο, αλλά ήταν άγνωστη στην προ-Κολομβιανή εποχή, όπου η αγγειοπλαστική γίνονταν χειροποίητα.

Τα πρώτα δοχεία

Αρχαιολογικά στοιχεία, σε συνδυασμό με το παράδειγμα των πρωτόγονων φυλών τα τελευταία χρόνια, δείχνουν ότι τα πρώτα δοχεία που χρησιμοποιήθηκαν από το νεολιθικό άνθρωπο ποικίλλουν μεταξύ κούφιων κομματιών από πέτρα ή ξύλο και πιο περίτεχνων αντικειμένων όπως τσάντες από δέρμα ζώου και, πάνω απ 'όλα, καλαθιών. Η καλαθοπλεκτική είναι μία από τις πρώτες τέχνες που αναπτύχθηκαν. Σχεδόν κάθε περιοχή του κόσμου έχει τα κατάλληλα υλικά όπως χόρτα, καλάμια ή ιτιές, και το τελικό αντικείμενο είναι φθηνό και ελαφρύ.

Ο Πηλός

Παρόλα αυτά, τα καλάθια δεν είναι κατάλληλα για αποθήκευση υγρών. Για το σκοπό αυτό η αρχαία τεχνολογία σύντομα ανακαλύπτει ένα άλλο υλικό, το οποίο είναι φθηνό, ευρέως διαθέσιμο και (σε σύγκριση με την πέτρα) σχετικά ελαφρύ. Το υλικό αυτό είναι ο πηλός.

 

Κεραμική: 25.000 π.Χ

Αλλά οι περισσότερες κοινότητες, κατά τη «Νεολιθική Επανάσταση», σύντομα ανακαλύπτουν την τεχνική και τη χρήση της αγγειοπλαστικής. Με μία αξιοσημείωτη εξαίρεση, το Dolni Vestonice της Τσεχικής Δημοκρατίας (όπου τα μοντέλα των ζώων και ένα ειδώλιο της Αφροδίτης χρονολογούνται περίπου πριν από 25.000 χρόνια), τα πρώτα παραδείγματα προέρχονται από τη Μέση Ανατολή, την περιοχή όπου η γεωργία αναπτύσσεται πρώτα. Θραύσματα αγγείων περίπου από το 6500 π.Χ. έχουν βρεθεί στο Catal Huyuk της Τουρκίας.

Ελληνικά αγγεία: 6 - 5ος αιώνας π.Χ.

Οι Έλληνες ανέπτυξαν σε μεγάλο βαθμό την πιο εξελιγμένη παράδοση της πρώιμης κεραμικής τέχνης και διασώζονται πολλά περισσότερα ελληνικά αγγεία από οποιαδήποτε άλλα κεραμικά της ίδιας εποχής. Κατά την περίοδο της μεγαλύτερης ακμής, περίπου από το 550 - 480 π.Χ., οι κεραμείς της Αθήνας και της ευρύτερης περιοχής της Αττικής είναι οι πιο επιτυχημένοι στον Ελληνικό κόσμο. Είναι αυτοί οι οποίοι τελειοποιούν το διακοσμητικό ύφος γνωστό ως μελανόμορφο και στη συνέχεια εισάγουν τη μετέπειτα ερυθρόμορφη τεχνική. Κρίσιμης σημασίας για την επιτυχία και των δύο τεχνικών είναι η ανακάλυψη των αγγειοπλαστών της Αττικής, τον 6ο αιώνα π.Χ, ότι ένα καλαίσθητο ζεστό χρώμα μπορεί να δοθεί στη μη διακοσμημένη επιφάνεια ενός δοχείου, με την προσθήκη της κόκκινης ώχρας στον πηλό.

Τροχός αγγειοπλαστικής: 3000 π.Χ.

Όταν ένα δοχείο δημιουργείται από τη βάση με το χέρι, είναι αδύνατο να έχει απόλυτα στρογγυλό σχήμα. Η λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι ο κεραμικός τροχός, ο οποίος υπήρξε καθοριστικός παράγοντας στην ιστορία της κεραμικής. Δεν είναι γνωστό πότε ή σε ποιά περιοχή εισάγεται ο τροχός κεραμικής. Μάλιστα, είναι πιθανό ότι αναπτύσσεται πολύ σταδιακά, από μια πλατφόρμα πάνω στην οποία ο αγγειοπλάστης μετατρέπει το δοχείο πριν από τη διαμόρφωση της άλλης πλευράς (αποφεύγοντας έτσι να χρειάζεται να περπατήσει γύρω από αυτό). Περίπου το 3000 π.Χ. ένας απλός περιστρεφόμενος τροχός ανήκει στον εξοπλισμό του αγγειοπλάστη στη Μεσοποταμία, το λίκνο τόσων πολλών καινοτομιών.

Ηλεκτρικός τροχός αγγειοπλαστικής

Οι σημερινοί αγγειοπλάστες έχουν την τάση να χρησιμοποιούν τον ηλεκτρικό τροχό, καθώς παρέχει συνεχείς στροφές με λίγη προσπάθεια. Οι περισσότεροι τροχοί διαθέτουν συγκεκριμένες ταχύτητες στις οποίες λειτουργούν, συνήθως το πόδι πιέζει προς τα κάτω έναν “επιταχυντή” ή πεντάλ που ελέγχει την ταχύτητα της κεφαλής του τροχού. Οι ηλεκτρικοί τροχοί συνήθως είναι μικρότεροι από τους ποδοκίνητους. Για να εργαστεί κάποιος στον ηλεκτρικό τροχό χρειάζεται μόνο ένα μικρό σκαμπό ή ένα άλλο μέρος για να καθίσει. Επιπλέον, μπορούν να προστεθούν εξαρτήματα, όπως ράφι για εργαλεία, νερό, σφουγγάρια, και ούτω καθεξής. Σε κάποιους τροχούς με δυνατότητα αλλαγής κεφαλών, η αλλαγή κεφαλής γίνεται πολύ εύκολα και έτσι συνεχίζεται η επεξεργασία του νέου πηλού, ενώ το προηγούμενο κεραμικό στεγνώνει στην τελευταία κεφαλή. Στους τροχούς που δε διαθέτουν τη δυνατότητα αλλαγής κεφαλών, ένας μικρός δίσκος μπορεί να στερεωθεί στην κεφαλή του τροχού με βίδες ή απλά με μερικές μπάλες πηλού.

Κατασκευή με τροχό μικρού αντικειμένου

Προκειμένου να κατασκευάσουμε ένα μπολ στον τροχό αγγειοπλαστικής υπάρχουν τέσσερις διακριτές φάσεις σύμφωνα με τους ειδικούς

• Ρίξιμο και κεντράρισμα του πηλού στον τροχό

• Τρύπημα, δημιουργία βάσης και ανέβασμα του πήλινου αντικειμένου.

• Διαμόρφωση σχήματος με ειδικά εργαλεία

• Κόψιμο και αφαίρεση του αντικειμένου

Οι πηλοί διακρίνονται σε τρεις γενικές κατηγορίες

• Πηλοί χαμηλής θερμοκρασίας (earthware)

• Πηλοί υψηλής θερμοκρασίας (stoneware)

• Πορσελάνες

 

Αν ενδιαφέρεστε να μάθετε περισσότερα για την Παραδοσιακή Χειροτεχνία, μπορείτε να επισκεφθείτε το Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης

Αναφορές 

History world, History of pottery,To pot or not
New World Encyclopedia, Potter’s wheel, Electric vs. kick wheels 
Κεραμικά Λέρου, Ο τροχός κεραμικής